| نام ماهواره / سنجنده | باند SWIR 1 (طول موج کوتاهتر) | باند SWIR 2 (طول موج بلندتر) |
|---|---|---|
| Landsat 8 & 9 (OLI) | Band 6 | Band 7 |
| Sentinel-2 (MSI) | Band 11 | Band 12 |
| Landsat 4, 5 & 7 (TM/ETM+) | Band 5 | Band 7 |
| ASTER (بهترین برای زمینشناسی) | Band 4 | Band 6/9 |
شاخص رس یا Clay Minerals
شاخص CMR (Clay Minerals Ratio) یکی از شاخصهای مهم در مطالعات زمینشناسی و سنجش از دور است که برای شناسایی و تفکیک کانیهای رسی و دیگر کانیهای مرتبط با شرایط زمینشناسی مانند هیدروترمال استفاده میشود. این شاخص با بهرهگیری از باندهای SWIR1 و SWIR2 در طیف کوتاهموج مادون قرمز، توانایی تشخیص مناطق دارای کانیهای رسی و آلونیتی را دارد. با محاسبه نسبت باندهای SWIR1 به SWIR2، میتوان مناطق مشکوک به دگرسانیهای هیدروترمال را شناسایی کرد و از آنها برای تحلیلهای زمینشناسی و مطالعات اکتشافی استفاده نمود. CMR بهویژه در شناسایی منابع معدنی و ارزیابی نواحی دارای پتانسیل کانیسازی اهمیت دارد.
معرفی شاخص
بررسی در یک نگاه
فرمول شاخص
مشاهده فرمول شاخص
کاربرد شاخص
ارایه کاربردهای آن
تحلیل عددی
درک بهتر شاخص
ویژگی های کلی شاخص
اختصار: CMR
معادل کامل: Clay Minerals Ratio
معادل فارسی: نسبت مواد معدنی رسی
کاربرد اصلی: سنگهای با دگرسانی هیدروترمالی را که حاوی رس (Clay) و آلونیت (Alunite) ، برجسته میکند.
SWIR1: محدوده طیفی 1.55-1.75 میکرومتر
SWIR2: محدوده طیفی 2.08-2.35 میکرومتر
CMR = SWIR1/SWIR2
کاربرد های شاخص رس یا Clay Minerals
این شاخص بهطور خاص در زمینشناسی، اکتشاف مواد معدنی، و مطالعات زیستمحیطی مورد استفاده قرار میگیرد. در زیر به کاربردهای اصلی آن اشاره میکنم:
1. شناسایی سنگهای دگرسانی هیدروترمالی
توضیح: سنگهای دگرسانی هیدروترمالی معمولاً در اثر فعالیت سیالات گرمابی بهوجود میآیند و حاوی مواد معدنی خاصی مانند رسها و آلونیت هستند. این شاخص برای شناسایی مناطق دگرسانی هیدروترمالی که پتانسیل ذخایر معدنی مانند طلا، مس، و نقره دارند، مفید است.
کاربرد در نقشهبرداری: شناسایی مناطق کانهزایی مرتبط با رسها و آلونیت.
2. تفکیک مواد معدنی رس از سایر مواد
توضیح: شاخص CMR به دلیل استفاده از باندهای SWIR میتواند رسها (مانند کائولینیت، ایلیت، و مونتموریلونیت) را از سایر مواد معدنی موجود در زمین، مانند سیلیکا یا سنگهای آذرین، تفکیک کند.
کاربرد در معادن: شناسایی کیفیت و مقدار مواد معدنی رس در خاکها و سنگها.
3. مطالعات ژئوشیمیایی و خاکشناسی
توضیح: این شاخص در شناسایی ترکیبات خاک مانند محتوای رس، که بر زهکشی و حاصلخیزی تأثیر میگذارد، کاربرد دارد.
کاربرد در کشاورزی: شناسایی خاکهای غنی از رس برای برنامهریزی کشاورزی و مدیریت زمین.
4. مدیریت منابع آب
توضیح: خاکهای رسی معمولاً ظرفیت نگهداری آب بالایی دارند و با استفاده از این شاخص میتوان مناطقی با خاکهای رسی و پتانسیل نگهداری آب را شناسایی کرد.
کاربرد در هیدرولوژی: شناسایی مناطقی با زهکشی ضعیف یا مناطق مستعد فرسایش خاک.
5. ارزیابی زیستمحیطی
توضیح: مناطقی که حاوی رس و آلونیت هستند میتوانند شاخصی از تغییرات زیستمحیطی یا آلودگی خاک باشند.
کاربرد در پایش محیطی: شناسایی مناطق تحت تأثیر فعالیتهای انسانی، مانند معادن و صنایع.
تحلیل عددی شاخص رس یا Clay Minerals
مقادیر شاخص: شاخص CMR در بازه 0 تا بالاتر از 2 قرار دارد. مقادیر CMR کمتر از 1: نشاندهنده مناطقی با پوشش سنگی یا خاکهای فاقد مواد معدنی رس و آلونیت است. مقادیر CMR بین 1 تا 2: مناطقی با حضور متوسط مواد معدنی رس، مانند ایلیت یا کائولینیت، که ممکن است در معرض دگرسانی ضعیف تا متوسط باشند. مقادیر CMR بیشتر از 2: مناطقی با تمرکز بالای رس و آلونیت که احتمالاً تحت تأثیر دگرسانی هیدروترمالی شدید قرار گرفتهاند.Drury, S. Image Interpretation in Geology. London: Allen and Unwin (1987), 243 pp.